વિશ્વ બેંકે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ, ઉર્જાના ભાવમાં વધારો અને બજારોમાં વધતી અનિશ્ચિતતાના કારણે આર્થિક પતનને ટાંકીને 2026 માટે તેના વૈશ્વિક વૃદ્ધિ અનુમાનને ઘટાડીને 2.5% કર્યું છે.તેના તાજેતરના ગ્લોબલ ઇકોનોમિક આઉટલુક રિપોર્ટમાં, ધિરાણકર્તાએ ચેતવણી આપી હતી કે જો ઉર્જા પુરવઠામાં વિક્ષેપ વધુ ગંભીર બને અને નાણાકીય બજારોમાં નોંધપાત્ર તણાવ પેદા થાય તો વૈશ્વિક વૃદ્ધિ ધીમી પડીને 1.3% થઈ શકે છે.વૈશ્વિક વૃદ્ધિ 2025 માં 2.9% થી 2026 માં 2.5% થવાની ધારણા છે, જે COVID-19 રોગચાળા પછીનું સૌથી નબળું વિસ્તરણ છે.પડકારજનક વૈશ્વિક વાતાવરણ હોવા છતાં, ભારત વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી મુખ્ય અર્થવ્યવસ્થા રહેવાનો અંદાજ છે.વિશ્વ બેંકે 2025માં અનુમાનિત 7% વૃદ્ધિ પછી, નાણાકીય વર્ષ 2026-27માં ભારતનો જીડીપી 6.6% વધવાની અપેક્ષા રાખે છે. વધુમાં, તેણે 2027માં 7.2% અને 2028માં 7.0% વૃદ્ધિનો અંદાજ મૂક્યો છે.
ઉર્જા ખર્ચમાં વધારો થવાને કારણે ભારતનો વિકાસ ધીમો પડી રહ્યો છે
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ભારતમાં આર્થિક પ્રવૃત્તિ વર્ષના પ્રારંભમાં મજબૂત રહી હતી, જે સ્થિતિસ્થાપક સ્થાનિક માંગને ટેકો આપે છે.ગ્રામીણ વપરાશ મજબૂત છે, જ્યારે શહેરી માંગ રિકવરીના સંકેતો દર્શાવે છે. સ્થાનિક વેચાણ વેરામાંથી વસૂલાત પણ સતત વધી રહી છે.જોકે, વૃદ્ધિ મધ્યમ રહેવાની ધારણા છે કારણ કે ઊંચા ઊર્જાના ભાવો અને વધતા ઈનપુટ ખર્ચ ખાનગી માંગ પર ભાર મૂકે છે.વિશ્વ બેંકે જણાવ્યું હતું કે ઇંધણ કરમાં કાપ અને માલ અને સેવા કર (જીએસટી) દરોમાં ઘટાડો જેવા પગલાં ઉપભોક્તા ખર્ચને ટેકો આપવા અને ફુગાવાના દબાણને ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે.ધિરાણકર્તાએ જણાવ્યું હતું કે યુએસ ટેરિફમાં ઘટાડો અને મુક્ત વેપાર કરારના અપેક્ષિત અમલીકરણથી નબળી બાહ્ય માંગ, ખાસ કરીને મર્ચેન્ડાઇઝ નિકાસને સરભર કરવામાં મદદ મળી શકે છે.મજબૂત સ્થાનિક માંગ અને નિકાસમાં સુધારો થવાને કારણે આગામી બે નાણાકીય વર્ષમાં વૃદ્ધિને વેગ મળવાની ધારણા છે.
નાણાકીય અને બાહ્ય દબાણ વધવાની શક્યતા છે
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, ઊર્જાના વધતા ભાવની અસરને ઘટાડવાના હેતુથી વધુ સબસિડીના કારણે ભારત સહિત દક્ષિણ એશિયાના ઘણા અર્થતંત્રોમાં રાજકોષીય ખાધ વધવાની અપેક્ષા છે.ભારતના કિસ્સામાં, મૂડી ખર્ચમાં ધીમી વૃદ્ધિ અને બિન-આવશ્યક ખર્ચમાં કાપ દ્વારા કર સુધારણાથી ઓછી આવક આંશિક રીતે સરભર થવાની શક્યતા છે.વિશ્વ બેંકે પણ આ વર્ષે સમગ્ર પ્રદેશમાં ઊંચા ઉર્જા આયાત બિલો અને ઓછી પ્રવાસન આવકને કારણે બાહ્ય સંતુલન નબળું પડવાની આગાહી કરી છે.અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે મધ્યમ ગાળામાં, વેપાર કરારો અને વ્યાપાર-પર્યાવરણ સુધારાઓથી ભારતમાં સીધા વિદેશી રોકાણના પ્રવાહને સમર્થન મળવાની અપેક્ષા છે.
મધ્ય પૂર્વ સંઘર્ષ વૈશ્વિક દૃષ્ટિકોણને અસર કરે છે
વિશ્વ બેંકે બે તૃતીયાંશ દેશો માટે વૃદ્ધિની આગાહીમાં ઘટાડો કર્યો છે કારણ કે ઈરાન સાથે જોડાયેલ સંઘર્ષ ઊર્જા બજારોને વિક્ષેપિત કરી રહ્યો છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાથી તેલ અને ગેસના ભાવમાં વધારો થયો છે, જ્યારે ખાતરના ખર્ચમાં પણ તીવ્ર વધારો થયો છે, જેનાથી ખાદ્ય પુરવઠામાં વિક્ષેપની ચિંતા વધી છે.ધિરાણકર્તા આ વર્ષે બ્રેન્ટ ક્રૂડ સરેરાશ $94 પ્રતિ બેરલની અપેક્ષા રાખે છે, જે 2025 થી 36% વધારે છે. તેણે ચેતવણી આપી હતી કે જો ઉર્જા વિક્ષેપ ચાલુ રહે અને તેલ સરેરાશ $115 પ્રતિ બેરલ રહે, તો વૈશ્વિક વૃદ્ધિ ધીમી પડીને 2.1% થઈ શકે છે, જ્યારે ફુગાવો વધીને 4.4% થઈ શકે છે.“વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થા આજે 2008 અને 2018ની તુલનામાં ઘણી ઓછી સ્થિતિસ્થાપક છે,” રોઇટર્સે વર્લ્ડ બેંકના મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી ઇન્દરમિટ ગિલને ટાંકીને જણાવ્યું હતું.
ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓ તીવ્ર મંદીનો સામનો કરી રહી છે
વિકાસશીલ અર્થતંત્રો 2026 માં 3.6% વૃદ્ધિની અપેક્ષા રાખે છે, જે 2025 માં 4.4% થી ઘટીને, રોઇટર્સ અનુસાર. વિશ્વ બેંકે જણાવ્યું હતું કે ઘણા વિકાસશીલ દેશો “હારી ગયેલા દાયકા” ની સંભાવનાનો સામનો કરી રહ્યા છે કારણ કે અદ્યતન અર્થતંત્રો સાથે આવકના તફાવતને બંધ કરવાની પ્રગતિ ધીમી પડી છે.ચીનની અર્થવ્યવસ્થા 2026માં 4.2% વધવાનો અંદાજ છે, જે 2025માં 5% હતો. યુરો ઝોનમાં 0.8% વિસ્તરણ થવાની ધારણા છે, જ્યારે જાપાનની વૃદ્ધિ 0.7% રહેવાની આગાહી છે.વિશ્વ બેંક અપેક્ષા રાખે છે કે વૈશ્વિક વૃદ્ધિ 2027 અને 2028 બંનેમાં સાધારણ રીતે 2.8% સુધી સુધરી જશે, જો કે તે 2010 દરમિયાન નોંધાયેલા સરેરાશ વૃદ્ધિ દરથી નીચે રહેશે.