Indian Navy : વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં સુરક્ષા બાબતોની કેબિનેટ સમિતિ (CCS) એ ભારતીય નૌકાદળ માટે આઠ ‘નેક્સ્ટ-જનરેશન કોર્વેટ્સ’ (NGCs) બનાવવાના ૪૦,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુના પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપી છે. આ યુદ્ધજહાજોનું નિર્માણ સરકારી માલિકીના બે શિપયાર્ડ્સ – કોલકાતા સ્થિત ‘ગાર્ડન રીચ શિપબિલ્ડર્સ એન્ડ એન્જિનિયર્સ’ (GRSE) અને ‘ગોવા શિપયાર્ડ લિમિટેડ’ (GSL) દ્વારા કરવામાં આવશે.
બુધવારે મળેલી CCSની બેઠકમાં આ મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આગામી થોડા દિવસોમાં આ આઠ યુદ્ધજહાજો માટે બંને શિપયાર્ડ્સ સાથે કરાર કરવામાં આવે તેવી અપેક્ષા છે.
સંરક્ષણ ક્ષેત્રના સૂત્રોએ ‘ઈન્ડિયા ટુડે’ને જણાવ્યું હતું કે, તાજેતરના સમયમાં ઉચ્ચ સ્તરે મંજૂરી મેળવનારો આ પ્રથમ મેગા સંરક્ષણ પ્રોજેક્ટ છે. આ પ્રોજેક્ટથી નૌકાદળના સરફેસ ફ્લીટ (સપાટી પર કાર્યરત જહાજોના કાફલા) ને મજબૂતી મળશે અને સાથે જ સ્વદેશી યુદ્ધજહાજ નિર્માણને મોટું પ્રોત્સાહન મળશે.
‘નેક્સ્ટ-જનરેશન કોર્વેટ્સ’ શા માટે ખાસ છે?
આ આઠ ‘નેક્સ્ટ-જનરેશન કોર્વેટ્સ’ લગભગ ૨,૦૦૦ ટન વજન ધરાવતા, ૩૦ નોટ્સ (આશરે ૫૫ કિમી/કલાક) ની ઝડપે દોડનારા હાઈ-સ્પીડ યુદ્ધજહાજો હશે. તેમાં સંપૂર્ણપણે નવી ‘સ્ટીલ્થ’ (દુશ્મનની રડાર પકડમાં ન આવે તેવી) ડિઝાઈન હશે, જેને ભારતીય નૌકાદળે અદ્યતન જહાજ નિર્માણ તકનીકોનો ઉપયોગ કરીને સ્વતંત્ર રીતે વિકસાવી છે.
વિવિધ ભૂમિકાઓ ભજવી શકે તેવા અને અનુકૂળ થઈ શકે તેવા પ્લેટફોર્મ તરીકે ડિઝાઈન કરાયેલા આ યુદ્ધજહાજો દરિયાઈ સુરક્ષાના અનેક મિશન પાર પાડવા સક્ષમ હશે. જેમાં સપાટી પરના દુશ્મનો સામે લડવું, સબમરીન વિરોધી કાર્યવાહી અને હવાઈ હુમલા સામે રક્ષણ જેવી કામગીરીનો સમાવેશ થાય છે.
આ જહાજો દરિયાકાંઠાની સુરક્ષા, દરિયાઈ પેટ્રોલિંગ, તેમજ શોધ અને બચાવ કામગીરી માટે પણ સજ્જ હશે, જે તેને હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્ર (IOR) માં વિવિધ પ્રકારની જરૂરિયાતો માટે ઉપયોગી બનાવશે.
તેની ‘સ્ટીલ્થ’ વિશેષતાઓ, અદ્યતન શસ્ત્રો અને સેન્સર્સ, તથા ઉત્તમ દાવપેચ ક્ષમતા (manoeuvrability) નૌકાદળની કાર્યકારી ક્ષમતાઓમાં વધારો કરશે.
Indian Navy : ૭૦% થી વધુ સ્વદેશી સામગ્રી
સરકારની ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ પહેલ અને સ્થાનિક સંરક્ષણ ઉત્પાદનને મજબૂત કરવાના પ્રયાસોને અનુરૂપ, આ પ્રોજેક્ટમાં ૭૦ ટકાથી વધુ સામગ્રી સ્વદેશી હશે.
ભારતમાં આ આઠેય યુદ્ધજહાજોનું નિર્માણ સરકારના ‘સાગર’ (SAGAR – Security and Growth for All in the Region, એટલે કે ‘આ ક્ષેત્રમાં સૌ માટે સુરક્ષા અને વિકાસ’) વિઝનને પણ આગળ વધારશે. ૪૦,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુનો આ ઓર્ડર કોલકાતા સ્થિત GRSE અને ગોવા સ્થિત ગોવા શિપયાર્ડ લિમિટેડ વચ્ચે વહેંચવામાં આવશે. અપેક્ષા છે કે આનાથી બંને શિપયાર્ડ્સને લાંબા ગાળાના ઓર્ડરની ખાતરી મળશે અને MSME (સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગ) ક્ષેત્રમાં હજારો પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રોજગારીની તકો ઊભી થશે.
૨૦૩૦ સુધીમાં પ્રથમ ‘કોર્વેટ’ (યુદ્ધજહાજ) મળવાની અપેક્ષા
રિપોર્ટ્સ અનુસાર, પ્રથમ ‘કોર્વેટ’ના નિર્માણ કાર્યની શરૂઆત એક વર્ષની અંદર થવાની સંભાવના છે. આ પ્રથમ જહાજ ૨૦૩૦ સુધીમાં સોંપવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે, અને નિર્માણ પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવાના પ્રયાસો પણ ચાલી રહ્યા છે.
સંરક્ષણ ક્ષેત્રના સૂત્રો પાસેથી મળેલી માહિતી મુજબ, આ યુદ્ધજહાજોની ડિલિવરી આગામી ચારથી પાંચ વર્ષમાં શરૂ થવાની અપેક્ષા છે.
Indian Navy : આ પ્રોજેક્ટ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ભારતીય નૌકાદળ હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં વધતા જતા દરિયાઈ સુરક્ષા પડકારોનો સામનો કરવા માટે, ખાસ કરીને ચીનની વધતી જતી હાજરીને ધ્યાનમાં રાખીને, પોતાના કાફલાનું આધુનિકીકરણ કરી રહ્યું છે.
આ નવી મંજૂરી નૌકાદળના હાલના યુદ્ધજહાજ નિર્માણ કાર્યક્રમનો એક ભાગ છે, જેમાં ‘નીલગીરી’ શ્રેણીની ફ્રિગેટ્સ, આગામી પેઢીના ડિસ્ટ્રોયર્સ (વિનાશક જહાજો) અને કાફલાને સહાયક જહાજોનો સમાવેશ થાય છે.