સુરત શહેરની ઓળખ અને ગૌરવ એવા હાઈવે પર આવેલા ઐતિહાસિક ક્લોક ટાવરને તેની મૂળ ઐતિહાસિક ઓળખમાં પાછું લાવવા માટે સુરત મહાનગરપાલિકા દ્વારા તેનું સમારકામ, પુનઃસ્થાપન અને સંરક્ષણ કરવાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. શહેરના ઈતિહાસ અને સાંસ્કૃતિક વારસાને જાળવવા માટે પાલિકાએ બજેટમાં જરૂરી જોગવાઈ કરી છે, જેમાં આ ઐતિહાસિક ક્લોક ટાવરને પણ આવરી લેવામાં આવ્યો છે. આ ટાવર માટે એસ્ટીમેટ તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયા આગામી દિવસોમાં હાથ ધરવામાં આવશે.
સુરતનો એક સમયનો ગૌરવવંતો હાઇવે અને તેનો ઐતિહાસિક ક્લોક ટાવર આજે મેટ્રોની લાંબા સમયથી ચાલતી કામગીરી અને તેની આસપાસના ગેરકાયદેસર અતિક્રમણને કારણે તેની ચમક ગુમાવી રહ્યો હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. ટાવરની આસપાસ તેમજ ફૂટપાથ પર અતિક્રમણ, અવ્યવસ્થિત બાંધકામો અને અવગણનાને કારણે ઐતિહાસિક વારસાનું સન્માન થતું નથી.
વિરોધાભાસ એ છે કે, સુરત મ્યુનિસિપાલિટી દ્વારા તાજેતરમાં બાંધવામાં આવેલી કેટલીક નવી મિલકતો અને પુલ ટૂંકા ગાળામાં જોખમી બની જાય છે, જ્યારે 18મી સદીનો આ યુરોપીયન શૈલીનો ઘડિયાળ ટાવર હજુ પણ ઊભો છે. જો કે, યોગ્ય જાળવણી અને સંરક્ષણના અભાવે, ટાવરની ભવ્યતા અને ઐતિહાસિક મહત્વ ધીમે ધીમે ઓસરી રહ્યું છે.
લાંબા સમય બાદ સુરત મહાનગરપાલિકા દ્વારા આ ઐતિહાસિક વારસાને સાચવવાનો વિચાર આવ્યો છે જે શહેરના ઈતિહાસ પ્રેમીઓ માટે રાહતરૂપ છે.
નજીકના ભવિષ્યમાં સુરત મહાનગરપાલિકા ઘડિયાળ ટાવરના સમારકામ, પુનઃસ્થાપન અને સંરક્ષણ માટે એસ્ટીમેટ તૈયાર કરશે અને જરૂરી કામગીરી હાથ ધરશે, જેના માટે બજેટમાં જોગવાઈ પણ કરવામાં આવી છે.
ક્લોક ટાવરનો ઈતિહાસ જોઈએ તો ઈ.સ. 1871 ના સમયગાળા દરમિયાન, સુરત દેશી અને વિદેશી વેપારીઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ વ્યાપારી કેન્દ્ર હતું. તે સમયના જાણીતા પારસી વેપારી ખાન બહાદુર બરજોરજી મેરવાનજી ફ્રેઝરના પિતા મેરવાનજી ફ્રેઝરનું અવસાન થયું હતું. તે દિવસોમાં, કોઈ પ્રિય વ્યક્તિના મૃત્યુ પછી, તેમની યાદમાં સ્મારક બનાવવાની પરંપરા હતી. આ પરંપરા અનુસાર બહાદુર બરજોરજીએ ઝાંપા બજાર વિસ્તારમાં એક મોટા કૂવાની જગ્યાએ લગભગ 80 ફૂટ ઊંચો એક ભવ્ય ક્લોક ટાવર બનાવ્યો હતો.
વ્યક્તિગત ઘડિયાળ ખરીદવાની સગવડ તે સમયના લોકો માટે મર્યાદિત હતી, તેથી શહેરના મધ્ય સ્થાને આવેલો આ ઘડિયાળ ટાવર સમય જણાવવાનું મહત્વનું માધ્યમ બની ગયું હતું. યુરોપીયન શૈલીમાં બનેલો આ ટાવર માત્ર એક ઘડિયાળ પૂરતો સીમિત નથી રહ્યો, પરંતુ સુરતના ઐતિહાસિક વારસા અને સંસ્કૃતિનું પ્રતિક બની ગયો છે.
1871માં બનેલો આ ક્લોક ટાવર હજુ પણ ઊભો છે. જો કે, મોબાઈલ અને ડીજીટલ યુગમાં ઉછરી રહેલી યુવા પેઢી સુરતના સમૃદ્ધ ઈતિહાસને જાણવા અને શહેરના ગૌરવવંતા વારસાને નજીકથી જોઈ શકે તે માટે ક્લોક ટાવરની યોગ્ય જાળવણી અનિવાર્ય બની ગઈ છે. સુરત મહાનગરપાલિકા દ્વારા આ દિશામાં લેવાયેલ પગલું આવકારદાયક ગણાય છે.
આગામી દિવસોમાં ક્લોક ટાવરના સમારકામ, પુનઃસ્થાપન અને સંરક્ષણ માટેના અંદાજો તૈયાર કરીને કામગીરી શરૂ કરવામાં આવશે, જેથી સુરતનું આ ઐતિહાસિક ગૌરવ ફરી એકવાર શહેરવાસીઓ અને મુલાકાતીઓ તેની અસલ ભવ્યતામાં જોઈ શકે.
સુરતના હાઇવે પર પારસી વેપારીના પિતાની યાદમાં બનેલા ટાવરની ચારેય બાજુ ઘડિયાળો છે અને ઘડિયાળનો ઉપયોગ શહેરના છેવાડાના વિસ્તારોમાં ચારેય દિશામાંથી સમય જણાવવા માટે થતો હતો. એટલું જ નહીં પરંતુ લોકો એવું પણ કહી રહ્યા છે કે તેઓ સાંજના સમયે શાંત વાતાવરણમાં દૂરના ભૂતકાળમાં તોરાનો અવાજ સાંભળી શકે છે.
યુરોપિયન શૈલીમાં બનેલો આ ટાવર લગભગ 80 ફૂટ ઊંચો છે અને ભૂતકાળમાં ત્યાં કોઈ મોટી ઈમારતો ન હતી તેથી જ્યાં સુધી ટાવર દેખાય ત્યાં સુધી સમય જોઈ શકાતો હતો એટલું જ નહીં પરંતુ ટાવરની આસપાસ ઘડિયાળો હોવાથી ઘણા લોકો સમય પણ જોઈ શકતા હતા.
આ ઘડિયાળ ટાવરની કળા અને ડિઝાઇન લોકો માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર હતું, ત્યારે આ ટાવર ઘણા લોકો માટે રોમન અંકોમાં ઘડિયાળના નંબરોને બધી દિશાઓથી દૃશ્યમાન બનાવીને સમય જોવા માટે ઉપયોગી હતો.