કયા ભારતીય રાજ્યો રોકાણકારો માટે સૌથી વધુ અનુકૂળ છે? શુક્રવારના રોજ જાહેર કરાયેલા અહેવાલમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર અને તમિલનાડુએ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો (UTs) માટે નીતિ આયોગના રોકાણ મિત્રતા સૂચકાંકમાં ટોચના ત્રણ સ્થાન મેળવ્યા છે.રેન્કિંગના બીજા છેડે, લદ્દાખ અને આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ પછી લક્ષદ્વીપ સૌથી નીચા રેન્કિંગ પરફોર્મર તરીકે ઉભરી આવ્યું હતું.પીટીઆઈના જણાવ્યા અનુસાર, ઈન્ડેક્સ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોનું મૂલ્યાંકન આઠ મુખ્ય સ્તંભો પર કરે છે: ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, બિઝનેસ ક્લાઈમેટ, સંસાધનો, સરકારી નીતિ, નિયમનકારી સરળતા, સંસ્થાકીય વાતાવરણ, નાણાકીય સ્વાસ્થ્ય અને પર્યાવરણીય સ્થિતિસ્થાપકતા.નીતિ આયોગના ઉપાધ્યક્ષ અશોક કુમાર લાહિરી દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા અહેવાલમાં રેન્કિંગને ત્રણ જૂથોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યું છે – મોટા રાજ્યો, પહાડી અને ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યો અને શહેર રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો.
રાજ્યોએ કેવું પ્રદર્શન કર્યું છે
સમગ્ર રેન્કિંગમાં ગુજરાત 56.6ના સ્કોર સાથે ટોચ પર છે. તેની અગ્રણી સ્થિતિને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, બિઝનેસ ક્લાઈમેટ, નાણાકીય સ્વાસ્થ્ય, નિયમનકારી સરળતા અને સરકારી નીતિમાં મજબૂત કામગીરી દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે અહેવાલમાં સંસાધનો, સંસ્થાકીય પર્યાવરણ અને પર્યાવરણીય સ્થિતિસ્થાપકતાને એવા ક્ષેત્રો તરીકે ઓળખવામાં આવી હતી જ્યાં રાજ્યમાં સુધારણા માટે જગ્યા છે.રિપોર્ટ અનુસાર, ગુજરાતનો ઉચ્ચ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સ્કોર તેના બંદરો અને પાવર સેક્ટરની કાર્યક્ષમતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જે ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી વપરાશકર્તાઓ માટે સ્પર્ધાત્મક પાવર ટેરિફ તેમજ સુવ્યવસ્થિત ટ્રાન્સમિશન અને ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (T&D) નુકસાન દ્વારા સમર્થિત છે.મહારાષ્ટ્ર 53.7 ના એકંદર સ્કોર સાથે મોટા રાજ્યો અને એકંદર રાષ્ટ્રીય રેન્કિંગમાં બીજા ક્રમે છે.નીતિ આયોગ અનુસાર, મહારાષ્ટ્રનું રેન્કિંગ મુખ્યત્વે બિઝનેસ એન્વાયર્નમેન્ટ પિલરમાં તેના ટોચના પ્રદર્શનને સમર્થન આપે છે. રાજ્યએ સંસાધનો અને નાણાકીય સ્વાસ્થ્ય કેટેગરીમાં પણ મજબૂત પ્રદર્શન કર્યું હતું, જ્યારે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને નિયમનકારી સરળતાને સુધારણા માટે અવકાશ ધરાવતા વિસ્તારો તરીકે ઓળખવામાં આવી હતી.તમિલનાડુ 53.3 ના એકંદર સ્કોર સાથે રાષ્ટ્રીય સ્તરે તેમજ મોટા રાજ્યોમાં ત્રીજા ક્રમે છે. તેનું રેન્કિંગ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને બિઝનેસ એન્વાયર્નમેન્ટ સ્તંભોમાં મજબૂત પ્રદર્શન દ્વારા સંચાલિત હતું, જ્યારે નાણાકીય સ્વાસ્થ્યને સુધારણાની જરૂર હોય તેવા ક્ષેત્ર તરીકે પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું.મોટા રાજ્યોમાં બિહાર, ઝારખંડ અને પશ્ચિમ બંગાળ નીચેના ત્રણ સ્થાને રહ્યા. ઓડિશા, મધ્યપ્રદેશ અને આંધ્રપ્રદેશ અનુક્રમે ચોથા, પાંચમા અને છઠ્ઠા ક્રમે છે.પહાડી અને ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોની શ્રેણીમાં, ઉત્તરાખંડ, આસામ અને હિમાચલ પ્રદેશ ટોચના ત્રણ સ્થાને રહ્યા.અહેવાલ જાહેર કરતાં, નીતિ આયોગના વાઇસ-ચેરમેન અશોક કુમાર લાહિરીએ જણાવ્યું હતું કે ભારતનો રોકાણ દર લગભગ 25% છે, જે તે સમયગાળા દરમિયાન ચીન કરતાં ઓછો છે જ્યારે તેની અર્થવ્યવસ્થા ઝડપથી વિસ્તરી રહી હતી.“છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, ભારત સૌથી ઝડપથી વિકસતું મુખ્ય અર્થતંત્ર રહ્યું છે. આર્થિક વૃદ્ધિમાં રોકાણ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. ભારતને વધુ રોકાણની જરૂર છે કારણ કે તે માંગમાં પણ વધારો કરે છે.તેમણે કહ્યું, “અમે વિકસિત ભારત @2047ના વિઝનને સાકાર કરવા ઈચ્છીએ છીએ, અમારો પડકાર માત્ર આર્થિક વિકાસના ઊંચા દરને ટકાવી રાખવાનો જ નથી પરંતુ આ વૃદ્ધિ વ્યાપક-આધારિત, લવચીક અને ઉત્પાદકતા આધારિત છે તેની ખાતરી કરવાનો પણ છે.”લાહિરીએ જણાવ્યું હતું કે આ મહત્વાકાંક્ષાને હાંસલ કરવા માટે રોકાણમાં નોંધપાત્ર પ્રવેગની જરૂર પડશે જે ઉત્પાદક ક્ષમતાને વિસ્તૃત કરે, ઉત્પાદનને મજબૂત કરે, ગુણવત્તાયુક્ત નોકરીઓનું સર્જન કરે અને નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપે.ઇન્ડેક્સ તમામ 28 રાજ્યો અને આઠ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોનું મૂલ્યાંકન કરે છે, જેમાં રોકાણ માટે રાજ્યનું આકર્ષણ વધારતા અને રોકાણકારો દ્વારા સામનો કરવામાં આવતી અવરોધો બંને પરિબળોની તપાસ કરવામાં આવે છે.2025-26 માટેના કેન્દ્રીય બજેટમાં ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફ્રેન્ડલીનેસ ઇન્ડેક્સની રચનાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી, જેનો ઉદ્દેશ્ય સુધારાઓને પ્રોત્સાહિત કરીને અને રાજ્યોમાં વધુ રોકાણ-મૈત્રીપૂર્ણ ઇકોસિસ્ટમને પ્રોત્સાહન આપીને સ્પર્ધાત્મક અને સહકારી સંઘવાદને મજબૂત કરવાના હેતુથી કરવામાં આવ્યો હતો.