ભારતે LAC સાથે પેટ્રોલિંગ પર એક કરારની જાહેરાત કરી છે, જે પ્રક્રિયાને અંતે સામાન્ય બનાવવા તરફ દોરી જાય તેવી અપેક્ષા છે. જોકે, ભારતીય વ્યૂહાત્મક વર્તુળો આગળના પગલાંને લઈને સાવધ છે.
ભારત અને ચીની વાટાઘાટકારો વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા (LAC) પર “પેટ્રોલિંગ વ્યવસ્થાઓ” પર એક કરાર પર પહોંચ્યા છે, જે છૂટાછેડા તરફ દોરી જાય છે અને 2020 માં આ વિસ્તારોમાં ઉદ્ભવતા મુદ્દાઓનું નિરાકરણ તરફ દોરી જાય છે, ભારતે જણાવ્યું છે.
- ભારતે LAC સાથે પેટ્રોલિંગ પર એક કરારની જાહેરાત કરી છે, જે પ્રક્રિયાને અંતે સામાન્ય બનાવવા તરફ દોરી જાય તેવી અપેક્ષા છે. જોકે, ભારતીય વ્યૂહાત્મક વર્તુળો આગળના પગલાંને લઈને સાવધ છે.
- પેટ્રોલિંગનો પ્રશ્ન
- કરારના રૂપરેખા
- આ અઠવાડિયે યોજાયેલી પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં, વિદેશ સચિવે “પેટ્રોલિંગ વ્યવસ્થા” પરના કરારની વિગતો શેર કરી છે.
- ‘વિશ્વાસ રાખો, પણ ચકાસો’
- જેમ કે, ભારતના વ્યૂહાત્મક વર્તુળોમાં આગળના પગલાઓ વિશે થોડી સાવધાની છે.
સોમવારે આ જાહેરાત રશિયાના કઝાનમાં બ્રિક્સ નેતાઓની સમિટ દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચે બુધવારે દ્વિપક્ષીય બેઠક બાદ કરવામાં આવી હતી.
નોંધપાત્ર રીતે, આ સપ્તાહ દરમિયાન ચીની નિવેદનોમાં પેટ્રોલિંગ પરના કરારનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો નથી.
એપ્રિલ 2024 માં, વડા પ્રધાન મોદીએ ન્યૂઝવીક મેગેઝિનને કહ્યું હતું કે “ભારત માટે, ચીન સાથેના સંબંધો મહત્વપૂર્ણ અને મહત્વપૂર્ણ છે”, અને “મારું માનવું છે કે આપણે આપણી સરહદો પર લાંબી પરિસ્થિતિને તાકીદે સંબોધિત કરવાની જરૂર છે જેથી કરીને આપણામાં અસામાન્યતા દ્વિપક્ષીય ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓ અમારી પાછળ મૂકી શકાય છે.
ચીનની સરકારે મોદીની ટિપ્પણી પર સકારાત્મક પ્રતિક્રિયા આપી હતી. ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધો “સીમાની સ્થિતિ કરતાં વધુ” હતા અને તે કે “ચીન અને ભારત સરહદની સ્થિતિને લગતા મુદ્દાઓને સંભાળવા માટે રાજદ્વારી અને લશ્કરી ચેનલો દ્વારા ગાઢ સંચાર જાળવી રાખે છે અને સકારાત્મક પ્રગતિ કરી છે. “
પેટ્રોલિંગનો પ્રશ્ન
સોમવારે વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસ્રી દ્વારા જાહેર કરાયેલ પેટ્રોલિંગ કરાર એ કરારનો મુખ્ય આધારસ્તંભ છે.
પેટ્રોલિંગ એ ભારત અને ચીન વચ્ચે સરહદ વ્યવસ્થાપનના મુખ્ય ઘટકોમાંનું એક છે. નકશાને અનુરૂપ જમીન પર કોઈ ભૌતિક રેખા ન હોવાથી, ભારતીય સૈનિકો બેઝ પર પાછા ફરતા પહેલા સરહદની ભારતીય ધારણા સુધી જવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે.
કરારના રૂપરેખા
એવું જાણવા મળ્યું છે કે બંને પક્ષો ડેપસાંગ મેદાનો અને ડેમચોક પ્રદેશમાં એકબીજાને પેટ્રોલિંગ અધિકારો પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે સંમત થયા છે .
આનો અર્થ એ થયો કે ભારતીય સૈનિકો ડેપસાંગ મેદાનોમાં અને ડેમચોકના ચાર્ડિંગ નાળામાં પેટ્રોલિંગ પોઈન્ટ (PP) 10 થી 13 સુધી પેટ્રોલિંગ કરી શકે છે.
પેટ્રોલિંગ વ્યવસ્થા પરના કરારથી દરેક બાજુ જ્યાં 50,000 થી 60,000 સૈનિકો તૈનાત છે તેવા વિસ્તારોમાં છૂટાછેડા, ડિ-એસ્કેલેશન અને ડિ-મિલિટરિઝેશન તરફ દોરી જશે તેવી અપેક્ષા છે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે આ પ્રક્રિયા આગામી સપ્તાહથી 10 દિવસમાં શરૂ થવાની ધારણા છે.
આ અઠવાડિયે યોજાયેલી પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં, વિદેશ સચિવે “પેટ્રોલિંગ વ્યવસ્થા” પરના કરારની વિગતો શેર કરી છે.
- ડેમચોક અને ડેપસાંગમાં, પેટ્રોલિંગ અને ચરવાની પ્રવૃત્તિઓ મે 2020 પહેલાની જેમ ફરી શરૂ થશે. “… ચર્ચા હેઠળના બાકી વિસ્તારોમાં, પેટ્રોલિંગ અને ખરેખર ચરાવવાની પ્રવૃત્તિઓ, જ્યાં પણ લાગુ પડતું હોય, તે 2020 માં પ્રાપ્ત થયેલી પરિસ્થિતિમાં પાછું આવશે,” મિસરીએ મંગળવારે કાઝાનમાં જણાવ્યું હતું.
- ગાલવાન વેલી, પેંગોંગ ત્સોના ઉત્તર અને દક્ષિણ કાંઠે, ગોગરા-હોટ સ્પ્રિંગ્સ વિસ્તાર જેવા ઘર્ષણ બિંદુઓ પર અગાઉની છૂટાછેડા વાટાઘાટો માટે ફરીથી ખોલવામાં આવ્યા નથી.
- મિસરીએ કહ્યું કે તેમને આશા છે કે વ્યવસ્થાઓ “એલએસી નજીકના કેટલાક વિસ્તારોમાં અગાઉ જે પ્રકારની અથડામણો થઈ હતી તેને અટકાવી શકે છે”, 2020 ની ગલવાન અથડામણનો ઉલ્લેખ કરતા, જેમાં કર્નલ-રેન્કના અધિકારી સહિત 20 ભારતીય સૈનિકો અને ઓછામાં ઓછા ચાર ચીની સૈનિકો હતા. માર્યા ગયા હતા. અથડામણ ફરી ન થાય તે માટે તેણે નજીકથી દેખરેખ રાખવા પર ભાર મૂક્યો.
- તેમણે “ત્રણ Ds” ના ક્રમની સ્પષ્ટતા કરી: “અમે સૌ પ્રથમ છૂટાછેડા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે, અને ડી-એસ્કેલેશન અને ડી-ઇન્ડક્શન પર ચર્ચા યોગ્ય સમયે થશે.”
- બુધવારે, તેમણે કહ્યું કે મોદી અને ક્ઝી દ્વારા કરારનું “સમર્થન” “ચોક્કસપણે LAC સાથેની પરિસ્થિતિને હળવી બનાવવી જોઈએ”. આ પગલાંએ સંબંધોને સામાન્ય પાથ પર પાછા લાવવા માટે “પ્રક્રિયાને ગતિમાં ગોઠવી છે” અને બંને પક્ષો માટે આ માર્ગ પર આગળ વધવું જરૂરી છે, મિસરીએ જણાવ્યું હતું.
‘વિશ્વાસ રાખો, પણ ચકાસો’
જો કે, મોદી-શીની બેઠક બાદ કેટલાક મતભેદો સામે આવ્યા હતા.
- ભારતીય રીડઆઉટે જણાવ્યું હતું કે પીએમએ “ભારત-ચીન સરહદી વિસ્તારોમાં 2020 માં ઊભી થયેલી સમસ્યાઓના સંપૂર્ણ છૂટાછેડા અને ઉકેલ માટેના તાજેતરના કરારનું” સ્વાગત કર્યું હતું.
ચીનના નિવેદનમાં માત્ર એટલું જ કહેવામાં આવ્યું છે કે બંને નેતાઓએ “સરહદ વિસ્તારોના સંબંધિત મુદ્દાઓને ઉકેલવા પર બંને પક્ષોએ… કરેલી મહત્વપૂર્ણ પ્રગતિની પ્રશંસા કરી”.
ભારતે કહ્યું છે કે જ્યાં સુધી સરહદી વિવાદ ઉકેલાય નહીં ત્યાં સુધી ચીન સાથે હંમેશની જેમ વેપાર થઈ શકે નહીં. બેઇજિંગની સ્થિતિ એવી રહી છે કે સરહદના મુદ્દાથી દ્વિપક્ષીય સંબંધો પર અસર ન થવી જોઈએ.
- નેતાઓની બેઠકો પછીના પગલાઓ વિશે, ભારતીય રીડઆઉટે ખાસ કરીને કહ્યું કે “ભારત-ચીન સીમા પ્રશ્ન પર વિશેષ પ્રતિનિધિઓ વહેલી તારીખે મળશે…સીમા પ્રશ્નના ન્યાયી, વ્યાજબી અને પરસ્પર સ્વીકાર્ય ઉકેલની શોધ કરવા માટે. “
ચીની રીડઆઉટે જણાવ્યું હતું કે બંને પક્ષો “વહેલી તારીખે સંબંધોને મજબૂત અને સ્થિર વિકાસ તરફ પાછા લાવવા માટે વિવિધ સ્તરે તેમના વિદેશ પ્રધાનો અને અધિકારીઓ વચ્ચે વાટાઘાટો કરવા પર સંમત થયા હતા”.
જેમ કે, ભારતના વ્યૂહાત્મક વર્તુળોમાં આગળના પગલાઓ વિશે થોડી સાવધાની છે.
સરહદ સંધિએ વિશ્વાસ-નિર્માણની પ્રક્રિયાને ગતિમાં સ્થાપિત કરી છે, અને જો બંને પક્ષો તેમની વાત રાખે છે, તો તે છૂટાછેડા, ડિ-એસ્કેલેશન અને ડિ-ઇન્ડક્શનની સમગ્ર ત્રણ-પગલાની પ્રક્રિયાના ઓછામાં ઓછા બે વર્ષ પહેલાં હશે. સૈનિકો પૂર્ણ થાય છે, અને સંબંધો સામાન્ય થાય છે.
