જન્મ-મૃત્યુ પ્રમાણપત્ર નવા નિયમો: ગુજરાત સરકારના આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ વિભાગ દ્વારા નાગરિકોને મોટી રાહત આપવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. મુખ્ય રજીસ્ટ્રાર (જન્મ અને મૃત્યુ) દ્વારા આજે (26 નવેમ્બર) જન્મ અને મૃત્યુના રેકોર્ડમાં નામ સુધારણા સંબંધિત મુશ્કેલીઓ દૂર કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ એડવાઈઝરી જારી કરવામાં આવી છે. નવા નિયમોમાં છૂટાછેડા લીધેલા યુગલો, સિંગલ પેરેન્ટ્સ અને અટક અથવા નામ બદલવા માંગતા અરજદારો માટે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા છે.
છૂટાછેડાના કિસ્સામાં માતાનું નામ
જો દંપતી છૂટાછેડા પામેલા હોય અને કોર્ટના આદેશ મુજબ માતા પાસે બાળકની કસ્ટડી હોય, તો બાળકના જન્મ પ્રમાણપત્રમાં બાળકના નામ પછી માતાનું નામ અને માતાની અટકનો સમાવેશ થઈ શકે છે. દા.ત. (બાળકનું નામ, માતાનું નામ, માતાની અટક).
પિતાનું નામ ફરજિયાત
જો કે, એક મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે જન્મ પ્રમાણપત્રમાં ‘પિતાના નામ’ કોલમમાંથી જૈવિક પિતાનું નામ કાઢી શકાશે નહીં. ફરજિયાત પિતાનું નામ ત્યાં લખવું જોઈએ.
માતાપિતા સાથે રહેતા હોય તો પણ મુક્તિ
જો માતા અને પિતા બંને બાળક સાથે રહેતા હોય, તો પણ બાળકનું નામ પિતાના નામને બદલે માતાના નામ અને માતાની અટક દ્વારા અનુસરી શકાય છે.
અટક/પિતાનું નામ કાઢી નાખવું
જો અરજદાર ઇચ્છે, તો તે બાળકના નામ પછી મધ્યમ નામ (પિતાનું નામ) અને છેલ્લું નામ (અટક) બંને લખવાનું ટાળી શકે છે અને તે વૈકલ્પિક હશે. એટલે કે દાખલામાં ફક્ત ‘બાળકનું નામ’ જ રાખી શકાય.
નામનો ક્રમ બદલો
હવેથી, જો બાળકના નામમાં પ્રથમ અટક, મધ્યમ બાળકનું નામ અને છેલ્લા પિતાનું નામ (દા.ત. અટક, બાળકનું નામ, પિતાનું નામ) હોય તો તે પણ માન્ય ગણવામાં આવશે.
પિતા અને પુત્રની અલગ અલગ અટક
જો પિતા અને બાળકની અટક અલગ રાખવાની હોય તો સરકારી ગેઝેટ અને પુરાવાના આધારે તેમાં સુધારો કરી શકાય છે.
મૃત્યુના કિસ્સામાં નિયમ
મૃત્યુ પ્રમાણપત્રમાં પણ મૃતકના નામ પછી પિતા અથવા પતિનું નામ અને અટક લખવાનું વૈકલ્પિક હોઈ શકે છે.
હવે એક કરતા વધુ વખત અપડેટ કરવાનું શક્ય છે
અગાઉ, 2007ના નિયમો અનુસાર, જન્મ-મૃત્યુના રેકોર્ડમાં રજિસ્ટ્રાર માત્ર એક જ વાર સુધારો કરી શકતો હતો. પરંતુ હવે નવા પરિપત્ર મુજબ સંજોગો અને નિયમો બદલાય ત્યારે યોગ્ય આધાર પુરાવા રજુ કરીને જરૂરી સુધારા-વધારા ફરીથી કરી શકાશે.
મૃત્યુ પ્રમાણપત્રમાં પણ મૃતકના નામ પાછળ પિતા કે પતિનું નામ લખવું હવેથી વૈકલ્પિક રહેશે. રાજ્યના તમામ જિલ્લા રજિસ્ટ્રાર, મ્યુનિસિપલ અને મ્યુનિસિપલ અધિકારીઓને આ એડવાઇઝરીનો તાત્કાલિક અમલ કરવા સૂચના આપવામાં આવી છે.
