ઈરાન અને ઈઝરાયેલ યુદ્ધની અસર ગુજરાત પર : મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે સર્જાયેલી ગેસ કટોકટી બાદ ભારતને કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરનો પુરવઠો સ્થગિત કરી દેવાતાં ગુજરાતનો ખાદ્ય ઉદ્યોગ મૂંઝવણમાં છે. નેશનલ રેસ્ટોરન્ટ એસોસિએશન (NRAI) અને ગુજરાત હોટેલ એન્ડ રેસ્ટોરન્ટ એસોસિએશનના જણાવ્યા અનુસાર, પાઇપલાઇન ધરાવતી મોટી રેસ્ટોરન્ટ્સ સલામત છે, પરંતુ સિલિન્ડર, ક્લાઉડ કિચન, લારી-ગલ્લા અને કેટરિંગ ઉદ્યોગ પર 30% સુધી નિર્ભર નાના એકમોને ટકી રહેવાનું મુશ્કેલ બન્યું છે. જો આ સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે તો હજારો નોકરીઓ છીનવાઈ શકે છે અને મેનુના ભાવમાં પણ 10%નો વધારો થવાની સંભાવના છે. આ નાજુક પરિસ્થિતિમાં, કોવિડ જેવા આર્થિક પાયમાલથી બચવા માટે સરકારને ‘રેશનિંગ’ કરીને પણ સંઘર્ષના માર્ગે જવા અને પુરવઠો ચાલુ રાખવાની દરખાસ્ત કરવામાં આવી રહી છે.
નેશનલ રેસ્ટોરન્ટ એસોસિએશન ઓફ ઈન્ડિયા, અમદાવાદના કો-ચેપ્ટર હેડ દિલીપભાઈ ઠક્કરે જણાવ્યું હતું કે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે ગેસની મોટી સમસ્યા સર્જાઈ છે અને રેસ્ટોરન્ટને કોમર્શિયલ સિલિન્ડરનો સપ્લાય સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. અમદાવાદમાં SG હાઈવે પરની લગભગ 70% રેસ્ટોરાં અદાણી ગેસ લાઈનો સાથે જોડાયેલ હોવાથી તેમને કોઈ વાંધો નહીં હોય, પરંતુ બાકીની 30% રેસ્ટોરાં, ક્લાઉડ કિચન અને આઉટડોર કેટરિંગ જે સિલિન્ડરો પર ચાલે છે, તેમના માટે ટકી રહેવાનો મોટો પડકાર હશે. જો આ સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે, તો કોવિડ જેવી સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે, જેમાં ઘણા લોકો તેમની નોકરી ગુમાવશે અને વ્યવસાયની બેલેન્સ શીટ પર પણ વિપરીત અસર થશે. જો એક માણસ તેની નોકરી ગુમાવે છે, તો તેના પર નિર્ભર ચાર જણના પરિવારને નુકસાન થશે, તેથી આ માત્ર વ્યવસાયની સમસ્યા નથી પણ હજારો પરિવારો માટે આજીવિકાની સમસ્યા પણ છે.
તેમણે વધુમાં કહ્યું કે, આ મુશ્કેલ સમયમાં હાર માનવાને બદલે અમે સંઘર્ષ દ્વારા રસ્તો શોધવા માંગીએ છીએ. અમે હોટેલીયર્સને ખૂબ જ સમજદારીપૂર્વક ગેસનો ઉપયોગ કરવા, બગાડ અટકાવવા અને ઓછા ગેસનો વપરાશ કરતી વાનગીઓને મેનુમાં સામેલ કરવાની સલાહ આપી છે. આ સિવાય અમે વૈકલ્પિક માધ્યમો જેમ કે ઇલેક્ટ્રિક ઇન્ડક્શન, ઓવન અથવા કોલસો અને રસોઈ માટે લાકડું અપનાવવાનું પણ વિચારી રહ્યા છીએ. અમદાવાદમાં નાના અને મોટા 10,000 જેટલા એકમો છે, જે આખા શહેરને પોષણ આપે છે, તેથી અમે સરકારને પુરવઠો સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાને બદલે રાશન આપવાનું સૂચન પણ કરીશું. જો સરકાર, રેસ્ટોરન્ટ માલિકો અને ગ્રાહકો સંયુક્ત પ્રયાસ કરે તો ચોક્કસપણે આ આફતને દૂર કરી શકાય છે.
ગુજરાત હોટેલ એન્ડ રેસ્ટોરન્ટ એસોસિએશનના પ્રમુખ નરેન્દ્ર સોમાણીએ જણાવ્યું હતું કે મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધની સ્થિતિને કારણે ભારતમાં તેલ અને ગેસના પુરવઠામાં સમસ્યા છે અને સરકાર દ્વારા કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરનો પુરવઠો સ્થગિત કરવાના નિર્ણયની ગંભીર અસર હવે જોવા મળી રહી છે. અત્યારે ગુજરાતમાં લગભગ 70 થી 80% રેસ્ટોરન્ટ્સ અદાણી ગેસ પાઈપલાઈન પર ચાલી રહી છે તેથી તેને હજુ સુધી કોઈ અસર થઈ નથી, પરંતુ 15 થી 20% નાની રેસ્ટોરાં અને લારીઓ જે કોમર્શિયલ સિલિન્ડર પર નિર્ભર છે તેમને આવતીકાલથી સિલિન્ડર મળવાનું બંધ થઈ ગયું છે. મેં IOC અને વિતરકો સાથે વાત કરી અને તેઓએ કહ્યું કે હવે પુરવઠો મળવાની કોઈ શક્યતા નથી, જેના કારણે આજે કેટલીક નાની રેસ્ટોરાં બંધ થવા લાગી છે અને જો આ સ્થિતિ ચાલુ રહેશે તો બે દિવસમાં અમદાવાદમાં લગભગ 5,000 અને સમગ્ર ગુજરાતમાં 10,000 જેટલા નાના એકમો બંધ થઈ જશે. ઇલેક્ટ્રિક ઉપકરણો ખૂબ ખર્ચાળ છે અને દરેક માટે તરત જ શક્ય નથી, તેથી તેને સિલિન્ડર વિના ચલાવવું મુશ્કેલ છે.
તેમણે કહ્યું કે હાલમાં કેટરિંગ ઉદ્યોગ માટે એક મોટી સમસ્યા ઊભી થઈ છે કારણ કે તેઓ સંપૂર્ણપણે સિલિન્ડર પર નિર્ભર છે; ઓલ ઈન્ડિયાના પ્રમુખ હોવાને કારણે, મને આખા દેશમાંથી ફોન આવી રહ્યા છે કે જે ફંક્શન્સ અગાઉથી લેવામાં આવ્યા છે અને બુકિંગ કરવામાં આવ્યા છે તેના ઓર્ડરને કેવી રીતે પૂર્ણ કરવા. જો આ સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે તો કોવિડ જેવી સ્થિતિ થશે, મજૂરો ગામડાઓમાં જશે અને ઉદ્યોગને ફરીથી બેસતા પાંચ-છ મહિના લાગશે. હાલમાં મિનરલ વોટર જેવી વસ્તુઓના ભાવ વધવા લાગ્યા છે અને નજીકના ભવિષ્યમાં રેસ્ટોરાંના ભાવમાં પણ 10%નો વધારો જોવા મળશે. અમે આ અંગે રાજ્યના પુરવઠા મંત્રી, કેન્દ્રીય મંત્રી હરદીપ પુરી અને વડાપ્રધાનને પણ પત્ર લખીને સૂચન કર્યું છે કે 10ને બદલે 8 સિલિન્ડર આપવામાં આવે તો પણ સપ્લાય ચાલુ રહે જેથી નાના રેસ્ટોરન્ટ માલિકો કામ કરી શકે અને લોકો બેરોજગારીથી બચી શકે.