રિટેલ માર્કેટમાં હાલમાં ડુંગળી 60-80 રૂપિયા પ્રતિ કિલોના ભાવે વેચાઈ રહી છે અને હવામાનની વિક્ષેપની અસરને કારણે ભાવ ઊંચા રહેવાની શક્યતા છે.
દિવાળીની સમગ્ર મોસમ દરમિયાન ડુંગળીના ભાવ ઊંચા રહેવાની ધારણા છે કારણ કે મોટા ઉત્પાદક રાજ્યોમાં ભારે વરસાદના કારણે પાકને નુકસાન થયું છે અને બજારમાં તેના આગમનમાં વિલંબ થયો છે. રિટેલ માર્કેટમાં હાલમાં ડુંગળી 60-80 રૂપિયા પ્રતિ કિલોના ભાવે વેચાઈ રહી છે અને હવામાનની વિક્ષેપની અસરને કારણે ભાવ ઊંચા રહેવાની શક્યતા છે.
મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક, તેલંગાણા અને આંધ્રપ્રદેશ જેવા મોટા ડુંગળી ઉત્પાદક રાજ્યોમાં તાજેતરના વરસાદને કારણે પાક પર નકારાત્મક અસર પડી છે. આ રાજ્યોએ ભારે અને સતત વરસાદનો સામનો કર્યો છે, જેણે ડુંગળીની ગુણવત્તાને અસર કરી છે અને બજારોમાં તેના આગમનમાં વિલંબ કર્યો છે. પરિણામ ચુસ્ત પુરવઠો અને ઊંચા ભાવ છે.
દેશના સૌથી મોટા જથ્થાબંધ ડુંગળીના બજાર મહારાષ્ટ્રના લાસલગાંવમાં એક મહિના કરતાં વધુ સમયથી જથ્થાબંધ ભાવ 45-50 રૂપિયા પ્રતિ કિલોની આસપાસ છે. સરકારને આશા હતી કે ખરીફ (ચોમાસુ) ડુંગળીના પાકની લણણી સાથે ભાવમાં ઘટાડો થશે, પરંતુ ભારે વરસાદને કારણે મુશ્કેલી ઊભી થઈ છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં, ખેતરો છલકાઈ ગયા છે, લણણીમાં 10 થી 15 દિવસ વિલંબ થયો છે, પુરવઠા શૃંખલા પર દબાણ વધી રહ્યું છે.
નિષ્ણાતોનો અંદાજ છે કે ડુંગળીના ભાવ ઓછામાં ઓછા બેથી ત્રણ અઠવાડિયા સુધી ઉંચા રહેશે. “જે વિસ્તારોમાં વરસાદ પડી રહ્યો છે, ત્યાં ખરીફ ડુંગળીની લણણીમાં વિલંબ થશે, જે ઓછામાં ઓછા બે થી ત્રણ અઠવાડિયા માટે ડુંગળીના ભાવ સ્થિર રાખી શકે છે,” વિકાસ સિંઘ, મહારાષ્ટ્રના ડુંગળીના નિકાસકાર, ધ ઇકોનોમિક ટાઇમ્સને જણાવ્યું હતું.
પરિસ્થિતિને જોતા સરકારે ડુંગળીના ભાવને કાબૂમાં લેવા માટે પગલાં લીધાં છે. તેણે બજારમાં થોડી રાહત આપવા માટે તેના બફર સ્ટોકમાંથી ડુંગળી વેચવાનું શરૂ કર્યું છે. વધુમાં, નાસિકથી દિલ્હી સુધી ડુંગળીના પરિવહન માટે ખાસ ‘કાંડા ટ્રેન’ તૈનાત કરવામાં આવી છે, જે પરિવહન ખર્ચમાં ઘટાડો કરશે અને ઉત્તર ભારતમાં પુરવઠો વધારશે.
જોકે, દક્ષિણના રાજ્યોમાં વેપારીઓ પડકારોનો સામનો કરી રહ્યા છે. હૈદરાબાદના ડુંગળીના વેપારી ટોંકિની પ્રમોદ કુમારના જણાવ્યા અનુસાર, કુર્નૂલ અને તેલંગાણા અને આંધ્રપ્રદેશના અન્ય ભાગોમાં ભારે વરસાદને કારણે ડુંગળીની ગુણવત્તા પર અસર થઈ છે. “ભારે વરસાદને કારણે ડુંગળીની ગુણવત્તાને ઘણું નુકસાન થયું છે,” તેમણે કહ્યું.
ડુંગળીના ભાવમાં વધારાની સાથે ટામેટાં અને રાંધણ તેલ જેવી અન્ય આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં વધારાએ ભારતના ખાદ્ય ફુગાવાને આગળ ધપાવી છે. ખાદ્યપદાર્થોના ખર્ચમાં વધારો થવાને કારણે સપ્ટેમ્બરમાં ફુગાવો નવ મહિનાના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યો હતો. રિટેલ ફુગાવો, જે ઓગસ્ટમાં ઘટીને 3.65%ના પાંચ વર્ષના નીચલા સ્તરે હતો, તે સપ્ટેમ્બરમાં વધીને 5.49% થયો હતો.
ખાદ્ય ફુગાવો, જે ગ્રાહક ભાવ ફુગાવો (CPI) ગણતરીનો લગભગ અડધો હિસ્સો બનાવે છે, સપ્ટેમ્બરમાં વધીને 9.24% થયો હતો જે ઓગસ્ટમાં 5.66% હતો. મોંઘવારી વધવાથી સમગ્ર દેશમાં ખાસ કરીને તહેવારોની સિઝનમાં ઘરના બજેટ પર અસર પડી છે.
ડુંગળી ઉપરાંત ખાદ્યતેલના ભાવમાં પણ વધારો જોવા મળ્યો છે. બે મહિનાની સ્થિરતા બાદ સપ્ટેમ્બરમાં ખાદ્યતેલના ભાવમાં વધારો થયો હતો. આ અંશતઃ ભારત સરકાર દ્વારા આયાત જકાતમાં વધારાને કારણે હતું. વૈશ્વિક બજારમાં પામતેલના ભાવમાં પણ ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો જેની અસર સ્થાનિક બજાર પર પડી છે.