બાર, સિક્કા અથવા ડિજિટલ: કિંમતો રૂ. 1 લાખને વટાવી ગયા પછી ભારતીયો કેવી રીતે અલગ રીતે સોનું ખરીદે છે
સૌપ્રથમ વખત, સોનાએ રૂ. 1 લાખના મનોવૈજ્ઞાનિક અવરોધને પાર કર્યો, જે એક સમયે પહોંચની બહાર લાગતો હતો. તે સમય સુધીમાં, સોના વિશેની વાતચીત અટકળોથી ભરેલી હતી: “શું સોનું ખરેખર એક મિલિયનને સ્પર્શશે?” પરંતુ એકવાર તે થ્રેશોલ્ડ ઓળંગી જાય, લાગણી સંપૂર્ણપણે બદલાઈ જાય છે.
છેલ્લા છ મહિનામાં, ભારતમાં સોનામાં અસાધારણ તેજી જોવા મળી છે, જે પ્રતિ 10 ગ્રામ રૂ. 1.30 લાખથી વધુની વિક્રમી સપાટીને સ્પર્શે છે. આજે, ભાવ રૂ. 1.20 લાખની આસપાસ સ્થિર થયા છે, પરંતુ આ પ્રવાસે ભારતીયોની સોનામાં જોવાની અને રોકાણ કરવાની રીતને પુન: આકાર આપ્યો છે.
સૌપ્રથમ વખત, સોનાએ રૂ. 1 લાખના મનોવૈજ્ઞાનિક અવરોધને પાર કર્યો, જે એક સમયે પહોંચની બહાર લાગતો હતો. તે સમય સુધીમાં, સોના વિશેની વાતચીત અટકળોથી ભરેલી હતી: “શું સોનું ખરેખર એક મિલિયનને સ્પર્શશે?” પરંતુ એકવાર તે થ્રેશોલ્ડ ઓળંગી જાય, લાગણી સંપૂર્ણપણે બદલાઈ જાય છે.
પીછેહઠ કરવાને બદલે ખરીદદારો આગળ વધ્યા. ઘણાની અપેક્ષાથી વિપરીત, ભાવમાં વધારાથી માંગમાં ઘટાડો થયો નથી; આનાથી તે મજબૂત બન્યું. દિવાળી પછીના વલણો સૂચવે છે કે રોકાણકારો હવે પહેલા કરતાં વધુ સોના તરફ આકર્ષાયા છે. અગાઉ, ભેટ આપવા અથવા ઔપચારિક ઉપયોગ માટે સોનાની મોટાભાગે ઝવેરાત અથવા નાના સિક્કાના રૂપમાં ખરીદી કરવામાં આવતી હતી. પરંતુ ભાવ રૂ. 70,000-75,000 કરતાં વધી જતાં ગ્રાહકોનું વર્તન બદલાવા લાગ્યું.
વધુ ભારતીયોએ ડેકોરેશનને બદલે રોકાણ તરીકે ગોલ્ડ બાર, સિક્કા અને ડિજિટલ સોનું ખરીદવાનું શરૂ કર્યું. આનાથી ભાવનાત્મક ખરીદીમાંથી વ્યૂહાત્મક નાણાંની ફાળવણીમાં સ્પષ્ટ પરિવર્તન આવ્યું છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, આ પાળી ડિજિટલ સોનાના ઉદય સાથે પણ એકરુપ છે, એક એવો ખ્યાલ જે હવે ખાસ કરીને યુવા પેઢીમાં સમર્થન મેળવી રહ્યો છે.
ડિજીટલ સોનું ગ્રાહકોને સોનું ઓનલાઈન ખરીદવા, વેચવા અને સ્ટોર કરવાની મંજૂરી આપે છે, જે ઘણી વખત રૂ. 1 જેટલા ઓછા રોકાણથી શરૂ થાય છે. ઘણા અગ્રણી જ્વેલર્સે ડિજિટલ ઓફરો રજૂ કરી છે, જેનાથી ખરીદદારો એક સમયે રૂ. 50 અથવા તો રૂ. 100નું સોનું ખરીદી શકે છે.
Google Pay અને PhonePe જેવી લોકપ્રિય પેમેન્ટ એપ્સે ડિજિટલ ગોલ્ડને સરળતાથી સુલભ બનાવ્યું છે, જેનાથી ગ્રાહકો તેમના સ્માર્ટફોન પર માત્ર થોડા ટૅપ વડે એકીકૃત રોકાણ કરી શકે છે.
આ વર્તન પરિવર્તનમાં મીડિયાની જાગૃતિએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે. ફાઇનાન્શિયલ ન્યૂઝ પ્લેટફોર્મ, સોશિયલ મીડિયા દ્વારા ગ્રાહકો હવે ડિજિટલ ગોલ્ડના કોન્સેપ્ટ, સુરક્ષા અને ફાયદાઓ વિશે વધુ સારી રીતે માહિતગાર થઈ રહ્યા છે.
ડિજિટલ વોલેટ્સ, UPI અને ફિનટેક રોકાણોથી ટેવાયેલી પેઢી માટે, ડિજિટલ સોનું આધુનિક ફોર્મેટમાં કાલાતીત સંપત્તિની માલિકીના માર્ગ તરીકે સુવિધા અને આત્મવિશ્વાસ બંનેનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
ખાસ કરીને નોંધનીય બાબત એ છે કે સોનાના ભાવમાં તાજેતરના ઉછાળાએ તેની અપીલ ઓછી કરવાને બદલે વધુ મજબૂત બનાવી છે. યુવા વસ્તી વિષયક, જે એક સમયે સોનાને પરંપરાગત અથવા જૂના રોકાણ તરીકે જોતા હતા, હવે તેને સ્માર્ટ, ફુગાવા-પ્રતિરોધક અને સલામત સંપત્તિ તરીકે જુએ છે.
ઘણા લોકો માટે, તે એક નવા યુગની SIP (વ્યવસ્થિત રોકાણ યોજના) બની ગઈ છે, જે એકસાથે ખરીદીના દબાણ વિના, સમય જતાં સતત સોનું એકઠું કરવાની રીત છે.
ગોલ્ડ ETFs (એક્સચેન્જ ટ્રેડેડ ફંડ્સ) માં ઉછાળો આ વલણને વધુ સમર્થન આપે છે. રોકાણકારો ડિજિટલ, ફિઝિકલ અને માર્કેટ-લિંક્ડ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ દ્વારા સોનું રાખવાની રીતમાં વિવિધતા લાવી રહ્યા છે. આ મિશ્રિત અભિગમ ભાવનાત્મક અને નાણાકીય બુદ્ધિ બંનેને પ્રતિબિંબિત કરે છે: સુગમતા અને પ્રવાહિતા માટે ડિજિટલ ઍક્સેસનો લાભ લેતી વખતે, મૂર્ત સ્વરૂપમાં સોનાને રાખવાની ઇચ્છા.
જેમ જેમ આપણે આ તહેવારોની સીઝનમાં આગળ વધીએ છીએ, તેમ તેમ એક વાત સ્પષ્ટ છે: સોના સાથે ભારતનો સંબંધ વિકસિત થઈ રહ્યો છે. હેરલૂમ જ્વેલરીથી લઈને ઈન્વેસ્ટમેન્ટ બાર સુધી, ભૌતિક સિક્કાઓથી લઈને વર્ચ્યુઅલ હોલ્ડિંગ્સ સુધી, સોનું દેશનું મૂલ્યનો સૌથી વિશ્વસનીય સ્ટોર છે.
પરંતુ ભારતીયો આજે જે રીતે વ્યવસ્થિત, ડિજિટલ અને સભાનપણે સોનું ખરીદી રહ્યા છે તે નાણાકીય પરિપક્વતાના નવા યુગનો સંકેત આપે છે. સોનું એ વર્ષો જૂની સંપત્તિ હોઈ શકે છે, પરંતુ ભારતની નવી ડિજિટલ અર્થવ્યવસ્થામાં તે પહેલા કરતાં વધુ ચમકે છે.
(આ લેખ વિઘ્નહર્તા ગોલ્ડ લિમિટેડના ચેરમેન મહેન્દ્ર લુનિયા દ્વારા લખવામાં આવ્યો છે. વ્યક્ત કરાયેલા વિચારો વ્યક્તિગત છે.)
