ચંદ્રયાન-4: ચંદ્રયાન-4 દ્વારા એકત્રિત ચંદ્રના અવશેષો અને નમૂનાઓનું અમદાવાદ સ્થિત ભૌતિક સંશોધન પ્રયોગશાળામાં વિશ્લેષણ કરવામાં આવશે, જે દેશ અને વિશ્વમાં જાણીતી છે. અવકાશયાન 2028 માં ISROના નવા ચંદ્ર મિશન ચંદ્રયાન-4 માટે અવશેષો અને નમૂનાઓ એકત્રિત કરવા માટે તૈયાર હશે.
તેમાં ભારતીય રોબોટનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે અને આ પ્રોટોટાઈપ ભારતની જાણીતી પીઆરએલના હશે. વધુ અભ્યાસ માટે તેને લેબોરેટરીમાં લાવવામાં આવશે. વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં, PRL અને ISROનું આ સંયુક્ત મિશન ભારતના ભાવિ અવકાશ સંશોધન માટે એક ક્રાંતિકારી પગલું હશે.
સંશોધન નમૂનાઓ અને અવશેષો સંગ્રહિત કરવા માટે જાણીતા છે
આ અંગેની માહિતી પીઆરએલની પ્લેનેટરી લેબોરેટરીના પ્લેનેટરી સાયન્સ વિભાગના વડા ડો. કુલજીત કૌર મહોન્સે એક મુલાકાતમાં જણાવ્યું હતું કે અમદાવાદ સ્થિત ભૌતિક પ્રયોગશાળા, જે અનેક અવકાશ સંશોધનોમાંથી તેના નમૂનાઓને સંગ્રહિત કરવા અને સાચવવા માટે જાણીતી છે, તે ચંદ્રની માટી અને તેની ધૂળ અને લઘુગ્રહોના નમૂનાઓ પર સંશોધન કરવા માટે જાણીતી છે. હાલમાં, પીઆરએલની મુખ્ય લેબ નેનોસિમ્સ અને એક્સ ટેરા લેબ વિવિધ સંશોધનો દ્વારા અમેરિકાની નાસા, રશિયાની રોક્સોમોસ અને જાપાનની JAXA સાથે સીધી રીતે સંકળાયેલી છે.
ચંદ્રયાન-4માં અમદાવાદની પીઆરએલનું ઐતિહાસિક યોગદાન
પીઆરએલની પ્રયોગશાળા પણ સંશોધનમાં પ્રથમ વખત ભારતીય રોબોટ દ્વારા તેના અવશેષોને એકત્ર કરીને સંગ્રહિત કરીને ISROના ચંદ્રયાન-4 ચંદ્ર મિશનમાં મોખરે રહેશે. ચંદ્રયાન-4 માટે અમદાવાદના PRLનું આ યોગદાન અવકાશના ઈતિહાસમાં ઐતિહાસિક બની રહેશે.
ચંદ્રયાન-4નું મુખ્ય મિશન સેમ્પલ એકત્રિત કરીને પરત ફરવાનું છે. જેમાં ચંદ્ર પરથી એકત્ર કરાયેલા ખડકો અને ચંદ્ર પરની ધૂળને અહીંની ઉપરની બે લેબોરેટરીમાં લાવવામાં આવશે.
PRL માં અવકાશી પદાર્થોનો વ્યાપક અભ્યાસ
પૃથ્વી પર સતત આવતી ઉલ્કાઓ અને ચંદ્રની સામગ્રી સમગ્ર વિશ્વમાં જુદી જુદી જગ્યાએ પડતી હોવાથી તેનો એક જ જગ્યાએ અભ્યાસ કરવો જરૂરી છે. જેમાં પીઆરએલ ટીમ તેના ઘટકોનો અભ્યાસ કરી રહી છે અને અવકાશી પેટર્નમાં અણુઓ અને પરમાણુઓ કેવી રીતે બને છે.
આ અંગે ડો.કુલજીત કૌર મહંસે જણાવ્યું હતું કે 2015-16નું ચંદ્ર મિશન ભારતને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે લાવવાનું હતું અને તેની શરૂઆત ચંદ્ર પર પાણીના નમૂનાથી કરવામાં આવી હતી. પરંતુ હવે આપણે જે વિષય પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છીએ તે છે ઉલ્કાઓ અને ચંદ્ર પર પડેલી દરેક વસ્તુ. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી આપણે ચંદ્ર પરના સજીવ અને તેમની રચના વિશે સમજી રહ્યા છીએ.
આ કેમ્પસ સાથે વિક્રમ સારાભાઈની યાદો જોડાયેલી છે
ખાસ કરીને હવે જ્યારે ભારત આંતરરાષ્ટ્રીય ક્ષેત્રે અવકાશ વિજ્ઞાનનું પારણું બનવા જઈ રહ્યું છે, ત્યારે PRL ટીમ તેમને ઘનતા અનુસાર શીશીઓમાં એકત્રિત કરશે અને તેના પર વિવિધ પ્રકારના અવલોકનો કરશે. આ માહિતી ભારતીય અવકાશ ઇતિહાસ માટે ક્રાંતિકારી સાબિત થશે.
આ માટે તે સમયે વિક્રમ સારાભાઈની જૂની ઓફિસમાં અમદાવાદ ખાતે નેનોસિમ્સ અને એક્સટેરા લેબની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. આ આખું કેમ્પસ વિક્રમ સારાભાઈની યાદો સાથે જોડાયેલું છે.
આ અંગે પીઆરએલના ડાયરેક્ટર અને એસ્ટ્રોફિઝિસ્ટ અનિલ ભારદ્વાજે એક ઈન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું હતું કે ઈસરોએ ભારતીય અવકાશ વિજ્ઞાનનો વારસો સાચવ્યો છે અને હવે પીઆરએલ તેનો એક ભાગ બનવા જઈ રહી છે. અમે ઈસરો સાથે દ્વિપક્ષીય વાતચીત કરી છે. જેમાં બંને સંસ્થાઓને નવા આયામ સાથે ફાયદો થશે.
આ પણ વાંચો: વૈજ્ઞાનિકોએ ચંદ્ર પર ભૂગર્ભ ગુફા શોધી કાઢી, નીલ આર્મસ્ટ્રોંગ અહીં ઉતર્યા
