અમદાવાદ વિમાન દુર્ઘટનાઃ છ મહિના વીતી ગયા છતાં તપાસ-તપાસ, જવાબ નહીં, કંઈ નહીં, કંઈ નહીં, આ વેદના હવે અમદાવાદ એર ઈન્ડિયાના વિમાન દુર્ઘટનાના પીડિતોની છે. કારણ કે અમદાવાદમાં એર ઈન્ડિયાના વિમાન દુર્ઘટનામાં 241 લોકો માર્યા ગયાના છ મહિના પછી પણ, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં તપાસકર્તાઓ મુખ્ય ફ્લાઇટ ડેટાનું વિશ્લેષણ કરી રહ્યા છે, પીડિતોના પરિવારો હજુ પણ સ્પષ્ટ જવાબોની રાહ જોઈ રહ્યા છે. દરમિયાન, અમદાવાદ પ્લેન ક્રેશ કેસ લડી રહેલા અમેરિકી વકીલ માઈક એન્ડ્રુઝે ચાલી રહેલી તપાસ, વળતરમાં વિલંબ અને ફરિયાદીઓની ચિંતાઓ વિશે વાત કરી છે.
‘પાયલોટની ભૂલ અંગે અટકળો વહેતી થઈ હતી’
ભારતના એરક્રાફ્ટ એક્સિડન્ટ ઇન્વેસ્ટિગેશન બ્યુરો (AAIB) એ યુએસ નેશનલ ટ્રાન્સપોર્ટેશન સેફ્ટી બોર્ડ (NTSB) સાથે સહયોગ કરવા વોશિંગ્ટન ડીસીની મુલાકાત લીધી છે. તેઓ ફ્લાઇટ 171ના કોકપિટ વોઇસ રેકોર્ડર અને ફ્લાઇટ ડેટા રેકોર્ડર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે, જે ક્રેશ પહેલાની ક્ષણોને સમજવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. પાયલોટના પિતાએ સ્વતંત્ર સમીક્ષા અને વધુ પારદર્શિતાની માંગણી કરતી અરજી દાખલ કરીને મામલો હવે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ પહોંચ્યો છે. પ્રારંભિક અહેવાલો ચોક્કસ નિષ્કર્ષ પૂરા પાડતા ન હોવાથી, પાઇલટની ભૂલ વિશે અટકળો પ્રચલિત હતી.
‘નિષ્કર્ષ કાઢવા માટે ખૂબ વહેલું’
તે સમયે, એર ઈન્ડિયા વિમાન દુર્ઘટનાના 130 થી વધુ અસરગ્રસ્ત પરિવારોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા યુએસ વકીલ માઈક એન્ડ્રુઝે સમગ્ર કેસ વિશે ખુલીને વાત કરી છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ‘આ તબક્કે નિષ્કર્ષ કાઢવાનું અકાળ હશે કારણ કે એરક્રાફ્ટ ડિઝાઇન મુદ્દાઓ અને જાળવણી નિષ્ફળતા સહિતના ઘણા સંભવિત કારણોની હજુ પણ તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.
‘જમીન પરના પીડિતોને મુસાફરો જેવો જ કાનૂની ન્યાય જોઈએ છે’
એન્ડ્રુઝે કહ્યું કે ‘મેં બે વાર દુર્ઘટના સ્થળની મુલાકાત લીધી, પ્રથમ ઘટનાના થોડા સમય પછી અને બીજી ઘટનાના બે મહિના પછી, જ્યારે કાટમાળ મોટા પ્રમાણમાં દૂર કરવામાં આવ્યો હતો અને સાઇટ ફરીથી ખોલવામાં આવી હતી, ત્યારે મેં ઇમારતો અને વૃક્ષો પર બળી ગયેલા નિશાન જોયા હતા. આ વિસ્તારમાં વ્યાપક માળખાકીય નુકસાન જોવા મળ્યું હતું. એન્ડ્રુઝના જણાવ્યા મુજબ, જમીન પર પીડિતોના પરિવારો મુસાફરોના સંબંધીઓની જેમ જ કાયદાકીય પ્રક્રિયા દ્વારા ન્યાયની માંગ કરી રહ્યા છે. કારણ કે અમદાવાદથી ગેટવિક જતી ફ્લાઈટ AI171ના એક પેસેન્જર અને ક્રૂ મેમ્બર સિવાયના તમામ અને જમીન પરના કેટલાય લોકો આ અકસ્માતમાં માર્યા ગયા હતા. જેમાં રાહદારીઓ અને નજીકની મેડિકલ કોલેજ બિલ્ડિંગની અંદરના બાળકો પણ સામેલ હતા.
એન્ડ્રુઝે બોઇંગની ભૂમિકા વિશે શું કહ્યું?
આખી વાતચીત દરમિયાન યુએસ એટર્ની માઇક એન્ડ્રુઝે પણ બોઇંગની ભૂમિકા વિશે કહ્યું કે ‘જો પ્લેન બનાવનાર કંપની જવાબદાર હશે તો યુએસ કોર્ટમાં કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. યુએસ કાનૂની પ્રણાલી આવા કેસોમાં વિગતવાર તપાસની પરવાનગી આપે છે. જેથી જ્યુરી જવાબદારી નક્કી કરી શકે, જે કિસ્સામાં કોઈપણ વળતર જ્યુરી દ્વારા નક્કી કરવામાં આવશે.
‘નાની રકમના બદલામાં કાનૂની મુક્તિ..’: એન્ડ્રુઝ ચિંતિત
આ પછી ચિંતા વ્યક્ત કરતાં એન્ડ્રુઝે કહ્યું કે ‘એવા અહેવાલો છે કે કેટલાક પરિવારોને નાની રકમના બદલામાં કાનૂની પ્રકાશન દસ્તાવેજો પર સહી કરવાનું કહેવામાં આવ્યું છે. અમે વાર્તાઓ સાંભળી છે, અને સાચું કહું તો, તે ખૂબ જ ચિંતાજનક છે કે કેટલાક પરિવારોનો સંપર્ક કરવામાં આવ્યો છે અને તેના બદલામાં એર ઈન્ડિયા, બોઈંગ અને અન્ય કોઈની સામે કાનૂની લડાઈને ઉકેલવા માટે ખૂબ જ ઓછી રકમ આપવામાં આવી છે.’
ઘણા પરિવારોને વળતરની સંપૂર્ણ રકમ મળી નથી
બીજી તરફ તેણે (માઈક એન્ડ્રુઝ) અંગત સામાન વિશે વાત કરતા કહ્યું કે 25,000 થી વધુ અંગત સામાન મળી આવ્યો છે જેને સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવ્યો છે અને તપાસ બાદ પરિવારોને પરત કરવામાં આવી રહ્યો છે. ઓળખી શકાય તેવા ટૅગ સાથેની આઇટમને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી રહી છે, જ્યારે અન્ય આઇટમ્સમાં વધુ સમય લાગી શકે છે. એન્ડ્રુઝના જણાવ્યા મુજબ, અમદાવાદ અને ગુજરાતના અન્ય ભાગોમાં કેટલાક પરિવારોને રાજ્ય સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલ ₹4 લાખનું વળતર મળવાનું શરૂ થઈ ગયું છે. મુંબઈમાં મોટાભાગના પરિવારો હજુ પણ રાહ જોઈ રહ્યા છે, જેમાં ગેરસંચાર અને જટિલ પ્રક્રિયા સમસ્યાઓના કારણે વિલંબ થવાની શક્યતા છે. વળતર અને ન્યાય અલગ વસ્તુઓ છે. પરિવારોને એર ઈન્ડિયા તરફથી ₹25 લાખનું વળતર અને ટાટા ગ્રૂપ દ્વારા જાહેર કરાયેલ ₹1 કરોડ સહિત વિવિધ વચગાળાની રાહતો મળી છે. જો કે, ઘણા પરિવારોને ટાટા ગ્રૂપ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી સંપૂર્ણ રકમ હજુ સુધી મળી નથી, કારણ કે પીડિતોની કાળજીપૂર્વક ઓળખ કરવામાં આવી રહી છે. એન્ડ્રુઝના જણાવ્યા અનુસાર, બોઇંગ અને સંબંધિત પક્ષો સામે સંભવિત કેસોની સાથે મોન્ટ્રીયલ કન્વેન્શન હેઠળ એર ઇન્ડિયા સામે વધારાના દાવા હજુ પણ દાખલ કરી શકાય છે.