કૃષિ પ્રવૃત્તિઓને ટેકો આપવા અને ખેડૂતોના જીવનધોરણમાં સુધારો કરવાના હેતુથી વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલી બેઠક દરમિયાન આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.
કેન્દ્રીય કેબિનેટે કૃષિ ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપવા અને સમગ્ર દેશમાં ખાદ્ય સુરક્ષાને વધારવાના હેતુથી રૂ. 13,966 કરોડના પેકેજને મંજૂરી આપી છે.
કૃષિ પ્રવૃત્તિઓને ટેકો આપવા અને ખેડૂતોના જીવનધોરણમાં સુધારો કરવાના હેતુથી વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલી બેઠક દરમિયાન આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.
સોમવારે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં નિર્ણયોની જાહેરાત કરતા કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે કહ્યું કે સાત મોટા પ્રોજેક્ટને લીલી ઝંડી આપવામાં આવી છે.
વૈષ્ણવે કહ્યું, “આજે કેબિનેટની બેઠકમાં ખેડૂતોના જીવનને સુધારવા અને તેમની આવક વધારવા માટે સાત મોટા નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે… પહેલું છે ડિજિટલ એગ્રીકલ્ચર મિશન. તેને ડિજિટલ પબ્લિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સ્ટ્રક્ચરની તર્જ પર વિકસાવવામાં આવશે. કૃષિ માટે કેટલાક સારા પાઇલટ પ્રોજેક્ટ્સ શરૂ કરવામાં આવ્યા છે અને તેના આધારે 20,817 કરોડ રૂપિયાના કુલ રોકાણ સાથે ડિજિટલ એગ્રીકલ્ચર મિશનની સ્થાપના કરવામાં આવશે.
કેબિનેટના મુખ્ય નિર્ણયો
-
ડિજિટલ એગ્રીકલ્ચર મિશન – કેબિનેટે 2,817 કરોડ રૂપિયાના બજેટ સાથે ડિજિટલ એગ્રીકલ્ચર મિશનને મંજૂરી આપી. આ મિશનનો ઉદ્દેશ્ય ડિજિટલ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને કૃષિ ક્ષેત્રને આધુનિક બનાવવાનો છે. પાયલોટ પ્રોજેક્ટ્સની સફળતાના આધારે, મિશન કૃષિ માટે ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવશે. આ સિસ્ટમને સંપૂર્ણ રીતે સ્થાપિત કરવા માટે સરકારે કુલ રૂ. 20,817 કરોડના રોકાણની યોજના બનાવી છે.
-
ખોરાક અને પોષણ સુરક્ષા – લોકો માટે ખોરાક અને પોષણ સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે રૂ. 3,979 કરોડની યોજનાને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આ યોજના સમગ્ર દેશમાં પૌષ્ટિક ખોરાકની ઉપલબ્ધતામાં સુધારો કરીને ભૂખમરો અને કુપોષણનો સામનો કરવા માટે બનાવવામાં આવી છે.
-
કૃષિ શિક્ષણ અને વ્યવસ્થાપન યોજના – કેબિનેટે કૃષિ શિક્ષણ અને વ્યવસ્થાપનને વધારવા માટે રૂ. 2,291 કરોડની યોજનાને પણ મંજૂરી આપી હતી. આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય ખેડૂતોને તાલીમ અને શિક્ષિત કરવાનો છે, તેમને ઉત્પાદકતા અને આવકમાં સુધારો કરવા માટે જરૂરી કૌશલ્ય પ્રદાન કરવાનો છે.
-
ગાર્ડનિંગ સ્કીમ – 860 કરોડ રૂપિયાની બાગાયત યોજના મંજૂર કરવામાં આવી હતી, જેનો હેતુ ફળો, શાકભાજી અને અન્ય પાકોના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આ યોજના કૃષિમાં વૈવિધ્ય લાવવા અને ટકાઉ ખેતી પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહિત કરવાની વ્યાપક વ્યૂહરચનાનો એક ભાગ છે.
-
પશુધન આરોગ્ય વ્યવસ્થાપન અને ઉત્પાદન યોજના – પશુધન ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કેબિનેટે પશુધન આરોગ્ય વ્યવસ્થાપન અને ઉત્પાદન માટે રૂ. 1,702 કરોડને મંજૂરી આપી છે. આ પહેલ પશુ આરોગ્ય સેવાઓમાં સુધારો કરશે અને ડેરી અને માંસ ક્ષેત્રોમાં ઉત્પાદકતા વધારશે, જેનાથી પશુપાલકોની આવકમાં વધારો થશે.
-
કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રોને મજબૂત બનાવવું – કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રો (KVKs) ના નેટવર્કને મજબૂત કરવા માટે સરકારે રૂ. 1,202 કરોડ ફાળવ્યા છે. આ કેન્દ્રો આધુનિક કૃષિ તકનીકોને પ્રોત્સાહિત કરવામાં અને ખેડૂતોને પાયાના સ્તરે સહાય પૂરી પાડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
-
નેચરલ રિસોર્સ મેનેજમેન્ટ – કુદરતી સંસાધન વ્યવસ્થાપન માટે રૂ. 1,115 કરોડના પ્રોજેક્ટને પણ મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આ પ્રોજેક્ટ ભારતમાં કૃષિની લાંબા ગાળાની ટકાઉપણું સુનિશ્ચિત કરવા માટે પાણી, માટી અને અન્ય આવશ્યક સંસાધનોના સંરક્ષણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.
કૃષિ સંબંધિત નિર્ણયો ઉપરાંત, કેબિનેટે મોટા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરી આપી છે જેનાથી અર્થતંત્ર અને કૃષિ ક્ષેત્ર બંનેને લાભ થવાની અપેક્ષા છે:
મુંબઈ અને ઈન્દોર વચ્ચે રેલ જોડાણ – 309 કિલોમીટર લાંબી નવી રેલ્વે લાઇન પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, જેનો કુલ ખર્ચ રૂ. 18,036 કરોડ છે. આ લાઈન મુંબઈ અને ઈન્દોરના કોમર્શિયલ હબ વચ્ચે સૌથી ટૂંકી રેલ કનેક્ટિવિટી પૂરી પાડશે. આ પ્રોજેક્ટ 2028-29 સુધીમાં પૂર્ણ થવાની ધારણા છે.
ગુજરાતમાં સેમિકન્ડક્ટર મેન્યુફેક્ચરિંગ યુનિટ – ભારત સેમિકન્ડક્ટર મિશન હેઠળ, કેબિનેટે કીન્સ સેમિકોન પ્રાઈવેટ લિમિટેડ દ્વારા સ્થાપવામાં આવનાર નવા સેમિકન્ડક્ટર યુનિટને મંજૂરી આપી છે. આ એકમ સાણંદ, ગુજરાત ખાતે રૂ. 3,300 કરોડના રોકાણ સાથે સ્થાપવામાં આવશે, જે દેશની સેમિકન્ડક્ટર ઉત્પાદન ક્ષમતાઓને વધુ વેગ આપશે.
